Abdij van Vlierbeek
© Heemkundige Kring Vlierbeek        
TIJDLIJN GESCHIEDENIS VAN DE ABDIJ
De benedictijnenabdij van Vlierbeek werd in 1125 gesticht in een periode waarin Leuven zich volop tot een stad ontwikkelde. In dat jaar schonk Godfried met de Baard, graaf van Leuven en eerste hertog van Brabant, een stuk grond aan de bloeiende benedictijnenabdij van Affligem, om in Vlierbeek een kerk en klooster-gemeenschap op te richten . 1125 STICHTING VAN DE ABDIJ
  Het domein Vlierbeek, dat de hertog in 1125 had geschonken, omvatte meer dan het gebied dat weldra door de kloostermuren zou worden omsloten. Het vormde een grote driehoek waarvan de vorm nog steeds in het landschap herkenbaar blijft… LEES MEER 
Gravure uit: Ph. J. MAILLART, Collection de costumes de tous les ordres monastique, supprimés à différentes époques, dans la ci-devant Belgique, Brussel, 1811.

VAN PRIORIJ NAAR ZELFSTANDIGE ABDIJ (1127-1257)

  Rond 1127 kwamen de eerste monniken naar Vlierbeek. Spoedig werd de nieuwe stichting verrijkt met schenkingen door leden van de Brabantse adel en andere weldoeners. Het klooster verwierf veel aanzien. Ze bouwden een kleine eenvoudige kerk,  mogelijk slechts bestaande uit hout en leem. ..LEES MEER
  Als priorij, afhankelijk van Afflichem, wenste Vlierbeek autonomie. Het wendde zich, met de steun van de abten van Park en Averbode, tot de tegenpaus Victor IV (1159-1164).

1170 BOUW VAN EEN EERSTE STENEN  KERK

  Deze eerste kerk was echter spoedig te klein en in 1158 werd begonnen met  de oprichting van een meer monumentale bidplaats.  Het nieuwe bedehuis was klaar in 1170 en werd toegewijd aan de H. Maagd en aan de H. Medardus….LEES MEER

BASEMENT ZUILEN VAN DE PANDGANG 

 Een eeuw na haar oprichting was er al een stenen klooster. Voor de bouwgeschiedenis van de abdij vormt deze steen een uiterst belangrijk relict dat nog op de abdijsite aanwezig is… LEES MEER

GASTHOF EN TOEVLUCHTSOORD

  De abdij ontving soms voorname gasten. In 1270 bijvoorbeeld vereerde Aleidis, hertogin van Brabant (1267-1273), de abdij met een bezoek. Adolf II van der Mark, bisschop van Luik (1313-1344), werd in 1316 tijdelijk opgenomen toen hij uit Luik moest vluchten wegens een heftige revolte van de stedelingen… LEES MEER

ECONOMISCH BELEID VAN DE ABDIJ

  Om te kunnen voorzien in het levensonderhoud moesten de abdijen een degelijk economisch beleid voeren. Zij beschikten daartoe over de inkomsten van talrijke onroerende goederen die vooral door schenking waren verworven. Ze waren verplicht tot het betalen van diverse gewone en buitengewone belastingen… LEES MEER
Rogier van der Weyden, Musée des Beaux-Arts, Dijon

INTERNE CONFLICTEN (1424-1456)

  Dat Vlierbeek niet gespaard bleef van interne conflicten bewijst de regering van abt Robrecht van Berthem (1424-1456). Hij stamde uit een gegoede Leuvense familie. Zijn gedrag als kloosteroverste stelde echter problemen, zodat Filips de Goede, zich ging beklagen bij paus Nicolaas V (1447-1455). Deze beval op 31 mei 1448 de deken van Sint-Pieter te Leuven, Willem Bont, ter plaatse een onderzoek in te stellen… LEES MEER
Tekening door A. Renier naar Boonen, einde 16de eeuw; gravure in W.Boonen, Geschiedenis van Leuven, ed. E. VAN EVEN, Leuven, 1880, pl. 32.

 DICHTER MONNIK JAN AMOERS (1444)

  Ten tijde van abt Robrecht van Berthem leefde te Vlierbeek de monnik Jan Amoers hij was ook dichter. De stad vroeg hem tot tweemaal toe een toneelstuk te schrijven dat zou worden opgevoerd naar aanleiding van de jaarlijkse Ommegang in september…LEES MEER

REFUGE VAN VLIERBEEK IN LEUVEN (1415-1642)

VLIERBEEK EN KWINTEN METSYS

  Abt van Langrode of zijn opvolger Leonardus Vrancx bestelde bij Kwinten Metsys een schilderij. Het paneel vormt nu een der pronkstukken van het Leuvense Stedelijk Museum. Het stelt de Bewening van Christus voor… LEES MEER

ABT JAN VAN PANHUYS (1532-1543)

  Op 14 februari 1533 verleende paus Clemens VII aan van Panhuys en aan al zijn opvolgers de pontificale eretekens en machten, wat betekende dat de abt voortaan nagenoeg over een bisschoppelijke waardigheid beschikte. . …LEES MEER
  De opvolger van Jan van Panhuys was Jacob Marotel.  Samen met de andere Brabantse abten was hij in 1555 aanwezig bij de plechtige troonsafstand van Karel V te Brussel.   In 1560 deden zich moeilijkheden voor die aan het licht kwamen tijdens een visitatie of kerkelijk onderzoek, gehouden op verzoek van Margaretha van Parma, landvoogdes der Nederlanden (1559-1567)  …LEES MEER

ABT JACOB MAROTEL (1544-1567)

 Willem van Oranje (1533-1584), viel vanuit het Noorden de Zuidelijke Nederlanden binnen, waar hij echter door de hertog van Alva heftig werd teruggeslagen. Op 25 september 1572, bij de terugtrekking van Oranje, eiste een van zijn legerkorpsen te Vlierbeek proviand. De abt, trouw aan Spanje, weigerde echter kordaat. De abdij werd in brand gestoken. De monniken konden over de omheiningmuren klauteren en naar de refuge te Leuven vluchten… LEES MEER

1642  ABT PETRUS SCRIBS EN

DE TERUGKEER NAAR VLIERBEEK

  Het wapen van de abt vertoont drie kreeften, een zinspeling op de naam Scribs. Zijn devies luidt: Pedetentim (Stap voor stap). Stap voor stap heeft hij de Vlierbeekse puinen geruimd en hersteld of door nieuwbouw vervangen, Op 27 maart 1642 keerde hij met zijn monniken naar Vlierbeek terug, zeventig jaar na het gedwongen vertrek. Scribs kreeg dan ook bij de tijdgenoten de eretitel van tweede stichter van de abdij. … LEES MEER
Spreekkamer pastorij Vlierbeek © Kerkfabriek O.L.V. Vlierbeek

1653  ABT ROBERTUS GARESTA EN

DE HEROPBOUW VAN DE ABDIJ

  De historicus Antonius Sanderus publiceerde in 1659 een volumineus werk over de Brabantse abdijen, Chorographia sacra Brabantiae, Het bevat volgende opdracht: “Aan Vlierbeek dat door het vuur, de oorlog en de tijd werd verwoest, maar dat nu door abt Garesta wordt hersteld”….LEES MEER

ABT PETRUS PARADAENS EN

DE “TRAGEDIE” VAN 1728

  Abt Petrus (Pieter) Paradaens was abt van Vlierbeek van 1699 tot 1728. Als jansenist werd hij na klachten uit Vlierbeek uit zijn ambt ontzet en overgebracht naar de abdij van Gembloers. Op 18 september 1728 overleed Paradaens. Het was voorgeschreven dat zijn lichaam in ongewijde grond diende te worden bijgezet. Om zo een vernederend lot te voorkomen, slaagden enkele monniken van Vlierbeek erin om met de hulp van vrienden het lijk naar hun abdij over te brengen, om er te worden begraven, vermoedelijk ergens in de boomgaard… LEES MEER

ABT LEONARDUS LENAERTS (1728 -1752)

  Lenaerts koos tot spreuk: Fortiter et suaviter ("Krachtig, doch met zachtheid"). Door een wijs beheer trachtte hij de geschokte rust in de abdij te doen terugkeren. Ook bestelde hij rond 1737 een orgel bij Jean -Baptiste Le Picard, de orgelkast is centraal bovenaan versierd met het wapen van de abt. Bij de restauratie van 2006 door orgelbouw Thomas is het Le Picard-orgel gereconstrueerd naar zijn oorspronkelijke toestand van omstreeks 1737…LEES MEER
Pastorij Vlierbeek ©Kerkfabriek O.L.V. Vlierbeek
  Op 30 oktober 1752 werd Leonardus Thys uit Westerlo gekozen Het devies van Thys luidde: Candore et amore ("Met oprechtheid en liefde"). Deze abt wilde de geldelijke situatie van zijn abdij met eigen bijdragen  saneren.   De onroerende bezittingen van de kloosters waren onttrokken aan de normale circulatie via overerving, verkoop of schenking,  De burgerlijke overheid eiste een amortisatie. Keizerin Maria-Theresia gaf een definitieve vorm aan deze oude wetgeving door het Amortisatiedecreet van 1753.  Abt Thys voerde een omvangrijke briefwisseling met de overheid om aan het decreet te ontsnappen….LEES MEER

ABT LEONARDUS THYS (1752-1772)

Pastorij Vlierbeek

ABT ILDEPHONSUS VANDEN BRUEL (1772-1792)

  De kloosters deelden eind 18de eeuw in de welvaart van de Oostenrijkse Nederlanden. De abten streefden bovendien naar het comfort en zelfs naar de luxe die eigen waren aan de hogere standen; ze gingen zich zelfs gedragen als prinsen. Er werd een prestigepolitiek gevoerd  Vlierbeek wou niet ten achter blijven…. LEES MEER

DE INTERVENTIE VAN LAURENT-BENOIT DEWEZ

  Vanden Bruel droomde van een geheel moderne abdij. Hij inviteerde daartoe Laurent-Benoît Dewez (1731-1812), architect in dienst van de toenmalige gouverneur der Oostenrijkse Nederlanden, Karel van Lotharingen.   Dewez legde spoedig de plannen voor een volledig nieuw complex voor. Hierbij zou al het bestaande verdwijnen en vervangen worden door eigentijdse constructies in neoclassicistische stijl en weldra werd het startsein voor de werken gegeven... LEES MEER
 François Xavier Joseph Jacquin, 1792, Privébezit

ABT ILDEPHONSUS MEUGENS (1792-1796+1906)

AFSCHAFFING ABDIJ 1 SEPTEMBER 1796

  Bij de aanstelling van Abt Meugens in 1792 werd hem een lofdicht aangeboden. De tekst is verlucht met het wapen en devies van de prelaat: Pulchritudo agri mecum.   Door de officiële afschaffing van alle  kloosters,  een algemene maatregel van de Franse overheden op 1 september 1796, hield de abdij op te bestaan. De Vlierbeekse monniken verzette zich echter koppig daarom werden ze op 11 januari 1797 met militair vertoon verdreven.    De abdij werd op 26 april 1798 openbaar verkocht.  LEES MEER
  De eerste pastoor van het zelfstandig Vlierbeek was A. Boomans. Victor Van Schaeybroeck volgde in 1834 Boomans op als pastoor. Niet alle abdijgebouwen waren nuttig voor de toenmalige bewoners en men liet verschillende gebouwen afbreken.   In 1841 bevond het archief van de vroeger abdij zich nog steeds in de archiefkamer. Pastoor Van Schaeybroeck besloot echter alles te verbranden, wellicht in de mening dat zich hier "verboden" documenten konden bevinden, vermits Vlierbeek een "ketterse" abt, Pieter Paradaens, had gekend. .LEES MEER

VLIERBEEK NA DE AFSCHAFFING VAN DE ABDIJ  1834 - 1845

VLIERBEEK NA DE AFSCHAFFING VAN DE ABDIJ  1845 - 1945

  Op 3 september 1876 sloeg de bliksem in, het bovenste deel van de toren brande af. Het voormalige wagenhuis van de abdij werd in 1912 omgevormd tot woonst met stal en schuur.   Kort tevoren was het gesukkel begonnen met de westerpoort. In 1910 werd ze voor de eerste keer erg beschadigd. …LEES MEER

VLIERBEEK NA 1945

Navigatie tips

1572 VERWOESTING VAN DE ABDIJ

VERBLIJF IN DE REFUGE TE LEUVEN

• Vlot de hele geschiedenis doorbladeren kan met       
• Op TIJDLIJN hierna verwijzingen naar belangrijke gebeurtenissen in de geschiedenis van de abdij.
Titiaan
 Jan IV (1415-1427) vertoefde graag te Leuven en met goedkeuring van abt Jacobus Roelandts werd via tussenkomst van de stad Leuven de refuge “Hof van Vliederbeeck’’ ter beschikking gesteld van de hertog….LEES MEER
Afbeeldingen met een schaduwrand worden bij het aanklikken vergroot en geven meer informatie.